Beschrijving
Het schilderij Andere schikking, van Arthur Dove, toont een abstracte compositie tegen een overwegend zwarte achtergrond. Bovenaan in het midden strekt zich een grote, langgerekte, organische gele vorm uit, met vier verticale blauwe banden erin. Daarboven rust een bruine massa met een onregelmatig profiel, terwijl een afgeronde zwarte vorm de hoek rechtsboven inneemt. Het geel keert in ruime mate terug aan de rechterkant en op de onderste helft van het werk, waar het een uitgestrekt kleurvlak vormt. Onderaan maken een horizontale witte vorm, een golvende zwarte massa en een blauwe kromming die gedeeltelijk door de rand wordt afgesneden het geheel compleet. De kleine handgeschreven signatuur aan de onderrand maakt deel uit van de materiële aanwezigheid van het werk.
De titel maakt het idee van een ‘schikking’ tot het ordenende principe van het schilderij: het gaat niet om het weergeven van een herkenbare scène, maar om het rangschikken van vormen, kleuren en ritmes op het vlak. Het werk behoort tot de modernistisch georiënteerde abstractie, waarin de waarneming van de wereld kan worden omgezet in autonome visuele relaties. In plaats van een figuratief verhaal te vertellen, creëert Arthur Dove een ervaring waarin vloeiende contouren, compacte vlakken en kleurcontrasten naast elkaar bestaan. Het resultaat is een synthetische compositie waarin elke vorm bijdraagt aan het algehele evenwicht, zonder ondergeschikt te zijn aan de weergave van een concreet voorwerp.
Geel vormt het meest uitgestrekte chromatische accent in de compositie. De grote bovenste vorm en het gele vlak aan de rechterkant lopen visueel in elkaar over en leiden het oog door een open, dynamische structuur. De blauwe strepen brengen een regelmatig ritme aan binnen die dominante massa: hun verticaliteit verdeelt het geel in segmenten en zorgt voor een geordende pauze tegenover de golvende contouren. De overlappende zwarte, witte, bruine en blauwe vlakken wekken de indruk van een assemblage, alsof verschillende compacte vlakken zijn samengebracht om een visueel organisme te vormen. De zwarte achtergrond versterkt dit effect en maakt elke kleur tot een heldere, op zichzelf staande en tegelijk onderling afhankelijke aanwezigheid.
De compositie is horizontaal opgebouwd, maar de gebogen en diagonale contouren voorkomen dat ze star oogt. Het visuele zwaartepunt ligt in de bovenste strook en in het grote gele vlak aan de rechterkant, terwijl de onderste vormen die uitgestrektheid in evenwicht brengen met lagere, compactere en meer gefragmenteerde massa’s. De afwisseling tussen brede vlakken en smalle accenten creëert een perceptueel ritme: het oog beweegt van het gele vlak naar de blauwe banden, daalt af naar het wit en zwart en vindt ten slotte de blauwe kromming langs de onderrand. De diepte berust niet op traditioneel perspectief, maar op de overlapping van vlakken en het schaalverschil tussen de vormen. Zo houdt het schilderij een voortdurende spanning tussen stabiliteit en beweging in stand.
In dit werk zijn kenmerken te herkennen die worden geassocieerd met de modernistische abstractie van Arthur Dove: organische vormen, ritmes die verwant zijn aan die van de natuur en een kleurcompositie die de wereld niet letterlijk hoeft weer te geven om vitaliteit op te roepen. Andere schikking maakt de ordening van de elementen tot haar eigen onderwerp en laat zien hoe een geheel van vlakke kleurvlakken richting, gewicht en cadans kan krijgen. Let vooral op de relatie tussen de bovenste gele vorm en de blauwe banden die erdoorheen lopen: daarin komt de wisselwerking tussen expansie en maat tot uiting die de hele compositie draagt. Vanuit die kern geven de zwarte, witte, bruine en blauwe vlakken vorm aan een precieze, intense en voortdurend in evenwicht verkerende abstracte ervaring.
Heeft u vragen over onze reproducties van olieverfschilderijen? Bekijk onze veelgestelde vragen.