Açıklama
Bartolomeo Di Giovanni'nin Pietàtablosunda, ölü İsa'nın bedeni açık ve kayalık bir manzaranın ortasında, taş bir lahit üzerine yatırılmış hâlde tutulur. Sakallı, yaşlı ve mavi giysili bir figür, İsa'nın çıplak gövdesini taşırken, oturan iki figür mezarın iki yanında ona eşlik eder. Soldaki figür örtüsüyle kapalıdır ve gruba doğru eğilir; sağda ise mavi tunik ve pembe bir pelerin giymiş bir figür, katılım ve yas ifade eden bir hareketle elini uzatır. Arkada, yeşil tepeler, küçük insan figürleri ve uzaklara canlılık katan sade bir kırmızı sancakla çevrili büyük bir kaya yükselir.
Sahne, İsa'nın Çilesi döngüsü içinde ağıt ve defin anını betimler. Pietà, geleneksel olarak Çarmıha Geriliş'in ardından ölü İsa'ya eşlik eden Meryem Ana'yı tasvir eder; buradaysa düzenleme, bedenin çevresinde toplanmaya ve yasın ağırlığına odaklanan farklı bir biçim alır. Lahit, ölüm, gömülme ve dindar tefekkür arasındaki bağı doğrudan kurar. Olay, dramatik bir eylem olarak değil, acının içe dönük bir hâle büründüğü kutsal bir duraklama anı olarak sunulur.
Başlıca figürlerin başlarını çevreleyen dairesel hale, grubu manzaranın içinde manevi bir varlığa dönüştürür. Sergilenen solgun ve savunmasız İsa bedeni bakışları üzerinde toplar; çevresindeki mavi, pembe ve yeşilimsi kumaşlarla karşıtlık oluşturur. Oturan iki figür, kompozisyonun iki yanında dayanak işlevi görür ve lahdi dünyevi yaşam ile ölümdeki yazgı arasında bir eşiğe dönüştürür. Tepelere dağılmış küçücük figürler sahneyi İncil'deki bir çevreye taşırken, kayanın anıtsal ölçüsü olayın ağırbaşlı ve sessiz niteliğini pekiştirir.
Yatay kompozisyon, İsa’yı tutan figür ile ön plandaki iki refakatçinin oluşturduğu görsel bir üçgen etrafında düzenlenmiştir. Lahit, sağlam ve neredeyse mimari bir temel oluştururken İsa’nın bedeninin çapraz uzanışı, eserin merkezinden geçen bir kırılganlık çizgisi yaratır. Arka plandaki geniş, karanlık kütle görsel ağırlığı figürlerin ardında toplar ve açık renkli giysilerini öne çıkarır. Karşısında, yeşil ve aşı boyası tonlarındaki tepeler derinliği iki yana doğru açarak merkezdeki grup ile manzaradaki küçük figürler arasında ağırbaşlı bir ritim oluşturur. Toprak tonlarındaki palet, mavi ve pembe dokunuşlarla kesintiye uğrayarak yumuşak ve tefekküre davet eden bir ışığı destekler.
Bartolomeo Di Giovanni’nin bu eserinde manzara, basit bir arka plan işlevi görmez; merkezdeki yasın evrensel bir yankı kazanması için geniş bir ölçek sunar. Resim, figürlerin sıkı düzenini çevrenin geniş, taşlık görünümüyle birleştirir; böylece bakış, İsa’nın bedenindeki ayrıntılardan tepelerin ıssızlığına geçer, ardından onu taşıyanların jestine geri döner. Lahit, haleler ve kaya; sağlamlık, kutsallık ve sessizlikten oluşan görsel bir zincir kurar. Beden, mezar ve manzaranın bu birlikteliğinde Pietà’nın tefekkür uyandıran gücü Pietà.
Yağlı boya tablo reprodüksiyonlarımızla ilgili sorularınız mı var? Sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atın.