Açıklama
Tabloda, açılı düzlemler, kıvrımlı biçimler ve üst üste binen renk alanlarından oluşan soyut bir kompozisyon görülüyor. İnce dikey çizgilerin geçtiği mavimsi gri bir zemin üzerinde, büyük siyah bir kütle sol tarafı kaplayarak en başından güçlü bir görsel ağırlık oluşturuyor. Ortada, küçük siyah bir daireyle kesilen, kırık hatlı beyaz bir biçim yer alırken, açık renkli eğik bir düzlem onun arkasından geçiyor. Sağ tarafta, geniş bir zeytin yeşili alan orta ve alt bölümlerin üzerine doğru kıvrılıyor; bunun üstünde, siyah ve açık renkli karelerden oluşan dama deseni düzenli ve kolayca tanınan bir vurgu yaratıyor. Okralar, sarılar, kahverengiler ve griler; insan figürleri ya da tanımlanabilir nesneler içermeyen yoğun bir yapıyı tamamlıyor.
Soyut bir eser olduğu için tablo, figüratif bir anlatı geliştirmiyor ve belirli bir olayı betimlemiyor. İçeriği; yüzeyler, çizgiler, ritimler ve renk karşıtlıkları arasındaki ilişkilerle biçimleniyor. Kompozisyon, resimsel mekânı görsel bir mimariye dönüştürüyor: her düzlem ilerliyor, geriye çekiliyor ya da diğerlerinin izlediği yolu kesiyor; böylece bakış, geometrik açıdan dengeli alanlarla daha serbest konturlar arasında dolaşıyor. Bu çerçevede Mainie Jellett’in eseri, renk ve biçimin betimleyici araçlar olmaktan çıkıp görsel deneyimin başlıca öğelerine dönüştüğü modern bir soyutlama anlayışının parçası oluyor.
Sağ üstteki dama deseni, ritmik ve yapısal bir odak işlevi görür. Kareleri, düzensiz konturların hâkim olduğu bütünün içine belirgin bir düzen getirir ve bakışa diğer biçimleri karşılaştırabileceği bir ölçüt sunar. Karşı uçtaki büyük siyah kütle ise ağırlık hissi verir; merkezde ve sağda yer alan beyaz ve renkli yüzeylere karşıtlık oluşturur. Beyaz, oker, yeşil ve sarı düzlemlerin üst üste binmesi, bir manzara yanılsamasına değil, renk alanlarının yakınlığına, örtüşmesine ve arasındaki gerilime dayanan soyut bir derinlik hissi yaratır.
Kompozisyon, parçalanmış görünümüne rağmen özenle dengelenmiştir. Soldaki siyah alan yoğunluğuyla dikkati üzerine çeker; ancak yukarıdaki dama deseni ve geniş yeşil düzlem bu etkiyi dengeler ve görsel akışı sağa doğru açar. Alt kısımdaki sarı şeritler aydınlık ve yatay bir hareket katarken arka plandaki dikey çizgiler daha istikrarlı bir yön duygusu sağlar. Sonuç, diyagonallerin, eğrilerin ve dikdörtgen kesitlerin oluşturduğu bir ritimdir: Biçimler, değişken bir yapının parçaları gibi bir araya gelir. Çevredeki koyu kenarlar, neredeyse mimari bir nitelik taşıyan, sınırları belirgin bir görsel alan hissini güçlendirir.
Eser, Mainie Jellett’in görsel diliyle ve İrlanda’da modern soyutlamanın gelişimiyle; özellikle geometrik düzeni, kübist ve orfik duyarlılığı, rengi yapısal bir öğe olarak kullanması bakımından ilişkilidir. Ancak burada geometri, soğuk ya da kusursuz biçimde düzenli bir sistem olarak sunulmaz: Kompozisyonu gerilim içinde tutan organik kütleler, eğimler ve düzensiz konturlarla bir arada bulunur. Ortadaki siyah nokta, dama tahtası deseni ve soldaki koyu kütle, tüm yüzeyi düzenleyen bir vurgu ağı oluşturur. Resim gücünü düzen ile özgürlük, modülün kesinliği ile düzensiz biçimin canlılığı arasındaki dengeden alır.
Yağlı boya tablo reprodüksiyonlarımızla ilgili sorularınız mı var? Sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atın.