Açıklama
Resim Nekropolis yatay bantlar, üçgenler, yamuklar ve üst üste binen dikdörtgenlerden oluşan soyut bir kompozisyon sunuyor. Resim düzlemi, üst kenardan tabana kadar birbirine eklemlenen farklı genişliklerdeki şeritler ve geometrik bloklarla tamamen kaplı. Orta bölümde, büyük bir çokgen grubunun köşegenleri kırık bir eksen oluştururken yan kısımlarda dikdörtgen yapılar ve üst üste dizilmiş bantlar yer alıyor. Kiremit rengi bir üçgen, geniş mavimsi gri bir yamuk, koyu yeşil, soluk pembe ve aşı boyası alanlarla siyah ve petrol mavisi şeritler, bakışı farklı düzeylere yönlendiriyor. Taneli ve eskitilmiş yüzey, her şekle maddi bir varlık kazandırıyor; sanki bu şekiller zaman içinde bir diğerinin üzerine bırakılmış gibi.
Nekropolis, tarihsel anlamıyla, çoğu zaman mezarlardan ya da mezar anıtlarından oluşan ve ölülerin gömülmesi için ayrılmış bir yerdir. Terim Yunancadan gelir ve kelimesi kelimesine «ölüler şehri» anlamına gelir; bu tanım, eserin yorumuna kentsel ve mimari bir boyut katar. Burada tanınabilir bir mezarlık ya da doğrudan betimlenmiş bir anıt görülmez. Başlık, bu soyut yapıyı kalıntılardan, katmanlardan ve üst üste binmiş anılardan oluşan parçalı bir şehir olarak düşünmeye yönelten çağrışımlı bir anahtar işlevi görür. Paul Klee’nin eseri böylece mezarlık alanıyla ilişkilendirilen bir fikri, katmanlar ve işaretlerden oluşan görsel bir düzene dönüştürür.
Şeritlerin ve blokların birikimi, yapı katmanlarını, yerinden oynamış duvarları ya da bütünlüğünü yitirmiş bir mimarinin kalıntılarını düşündürebilir. Grenli doku ile okr, terakota, gri ve mat yeşil tonlarından oluşan renk paleti, eskilik ve maddi birikim hissini güçlendirir. Üçgen ve yamukların kırık köşegenleri, hâlâ katı bir düzene sahip bir ızgara içinde yıkıntı ve dengesizlik izlenimi uyandırır. Koyu biçimler ile pembe ya da turuncu vurgular arasındaki karşıtlık, kompozisyonun yıpranmanın tek renkli bir görüntüsüne indirgenmesini önler: kalıntıların arasında enerji, ritim ve dönüşüm izleri varlığını sürdürür.
Biçimsel açıdan resim, geleneksel bir derinlik ya da mekânı düzenleyen bir kaçış noktası olmaksızın, önden görülen bir düzlem olarak kurgulanmıştır. Yatay şeritler, neredeyse stratigrafik, ağır ilerleyen bir okumayı mümkün kılar; ancak ortadaki köşegenler bu akışı kesintiye uğratır ve dikkati kompozisyonun merkezine yöneltir. Yanlardaki dikdörtgenler, merkezdeki çokgen yoğunluğuna karşı denge unsurları işlevi görür. Biçimler, mekânsal yanılsama yoluyla değil; renk, ölçek ve yönelim farklılıkları sayesinde, üst üste gelerek ileri ve geri hareket ediyor gibi görünür. Siyah, bazı görsel kesişmeleri belirginleştirir; yeşilimsi gri ile petrol mavisi paleti dengeler; pembe, turuncu ve terakota tonları ise sıcak gerilim odakları oluşturur. Düzensiz yüzey, tüm bu parçaları bir araya getirir ve onlara dokunsal bir bütünlük kazandırır.
Bu duyarlılık, Paul Klee’nin yaklaşımıyla geniş anlamda ilişkilendirilebilir: işaretler ve geometrik biçimlerle kurulan bir yapı, düzlemin ritmik düzenlenişi ve nüanslı renk paletlerinin ifade gücü taşıyan kullanımı. Nekropol’de,geometri belirli bir kenti betimlemez; ölüler kentinin fikrini, temsil edilenden çok hatırlanan soyut bir mimariye dönüştürür. Gözün üst şeritlerden merkezdeki diyagonal eksene nasıl geçtiğini ve ardından basamaklı üçgen yapının aşağısına nasıl indiğini gözlemlemek gerekir. Bu izlek boyunca başlık, yıpranmış palet ve üst üste binen biçimler, kompozisyonu maddi belleğin bir imgesine dönüştürür: düzenin ve yıkıntının aynı anda görünür kaldığı, katmanlar hâlinde kurulmuş bir mekâna.
Yağlı boya tablo reprodüksiyonlarımızla ilgili sorularınız mı var? Sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atın.