Açıklama
Masumların Katliamı, ünlü Barok sanatçısı Peter Paul Rubens’in, 10 fit genişliğindeki destansı bir kompozisyonda zengin ayrıntılarla işlenmiş figürleri betimlediği etkileyici bir tablodur. Gerçekçi duygular ve canlı renklerle güçlü bir anlatı deneyimi sunar.
Tablo, Kral Herodes’in emriyle Roma askerlerinin Beytüllahim’deki yeni doğmuş erkek çocukları öldürmesini anlatan İncil öyküsünü betimler. Rubens’in İtalya’da geçirdiği sekiz yıl boyunca eserlerini inceleyip döndükten sonra, 17. yüzyılın başlarında resmedilmiştir; bu ustalar arasında da Caravaggio gibi İtalyan Barok sanatçıları vardı. Tablo, eski ustaların eserleri arasında şimdiye kadar satılan en pahalı eser oldu. Girişimci ve sanat koleksiyoncusu Kanadalı Kenneth Thomson, 2002’de Sotheby’s müzayedesinde tabloyu 49,5 milyon £ karşılığında satın aldı. Thomson, tabloyu 2008’de Ontario Sanat Galerisi’ne bağışladı; eser bugün hâlâ burada sergileniyor.
Masumların Katliamı, özellikle sanatçıların antik dönemi yeniden keşfedip mitolojik ve İncil anlatılarını yeniden yorumladığı Rönesans döneminde, görsel sanatlarda her zaman popüler bir konu olmuştur. Kral Herodes’in, Yahudilerin kehanet edilen yeni kralının tahta geçmesini önlemek için emrettiği bebek katliamını konu alan bu korkunç sahne, farklı dönemlerden birçok usta tarafından işlenmiştir. Bunlar arasında Giotto di Bondone,, Nicolas Poussin,, Yaşlı Pieter Bruegel ve Guido Reni.
Flaman Barok sanatçısı Peter Paul Rubens, İncil’deki bu öykünün iki versiyonunu yaklaşık 25 yıl arayla yaptı. Bu tabloda, neredeyse çıplak askerler bebekleri öldürürken anneleri onları kurtarmak için amansızca mücadele ediyor. Kompozisyonun merkezinde, kan kırmızısı elbiseli bir kadın yer alıyor; yaşlıca bir kadının ağırlığı altında geriye doğru düşüyor. Yaşlı kadın, bir asker tarafından mızraklanmak üzere. Genç kadın, sağ eliyle başka bir askerin yüzünü çaresizce tırmalarken sol eliyle bebeği zar zor tutuyor. Bu, hayatta kalma mücadelesi. İnsan hayatının söz konusu olduğu bir çekişme. Askerin bebeğin bel örtüsünü kavradığı ve neredeyse çocuğu ele geçirdiği görülürken kadın onu itiyor.
Tablonun sağ üst kenarında, yaşanmak üzere olan başka bir trajedi görülüyor: Bir başka askerin havaya kaldırdığı bebek, cesetlerle ve uzuvlarla kaplı zemine atılmak üzere. Ancak askerin sol bacağının yanında görülen küçük kızın bebeği yakalamak umuduyla kollarını havaya kaldırması umut veriyor. Bu tabloda pek çok şey olup bitiyor; ancak ortadaki ve sağdaki bu iki gruba, yani anneye, çocuğuna ve askere bakarak başlarsanız, tüm görüntünün dramını derinden hissedersiniz.
Rubens; çaresizlik, şiddet, keder, anne sevgisi ve acımasızlık gibi geniş bir duygu yelpazesini ustalıkla tasvir etti. «Masumların Katliamı»nı tamamladığı dönemde eser, bağımsızlık için başlatılan bir ayaklanmanın ardından Seksen Yıl Savaşı’nın ortasında bulunan Hollanda’daki siyasi ve toplumsal duruma ilişkin bir yorum niteliği taşıyordu. Bu nedenle söz konusu tablo, savaşa karşı kaygı dolu bir itiraz olabilir.