Açıklama
Eserde, açık kitabın bakışı yönlendirdiği ve bütün kompozisyona anlam kattığı kübist bir natürmort sunulur. Alt bölümde, açık duran bir defterin koyu çizgilerle kaplı iki sayfası görülürken sol üstte başka bir açık kitap yer alır. Bu ikisinin arasında, merkeze yayılan ve sağa doğru uzanan dağınık yapraklar, katlanmış kâğıtlar ve üst üste binmiş yüzeylerden oluşan bir örgü bulunur. Üst bölümde açık renkli bir kapta yeşilimsi mavi bir şişe ile mavimsi gri tonlarda birkaç yuvarlak nesne bir araya getirilmiştir. Her şey, tuğla kırmızısı bir fonun önünde keskin açılar ve sağlam düzlemlerle belirginleştirilen koyu renkli bir masanın üzerinde durur.
Bir natürmort olarak, Açık Kitap anlatısal bir eyleme değil, özenle düzenlenmiş gündelik nesnelerin varlığına dayanır. Tablo, bir okuma ve çalışma masasını; bilginin, yazının ve ev yaşamının maddi gerçekliğinin bir arada bulunduğu, üzerinde düşünmeye elverişli bir mekâna dönüştürür. Kitaplar ve kâğıtlar okumayı ve zihinsel uğraşı çağrıştırırken şişe ve kapta bir araya getirilmiş nesneler, pratik, yakın ve dokunulabilir bir boyut katar. Bu birleşim, eseri; biçimi, malzemeyi ve kompozisyon dengesini incelemek için cansız nesnelerden yararlanan bir geleneğin içine yerleştirir.
Açık kitap burada bir bilgi göstergesi işlevi görür; aynı zamanda görsel açıdan son derece zengin bir yüzey sunar. Okunabilir bir içerik oluşturmayan metin çizgileri ritim ve yön kazandırır; sayfaları, yakındaki yaprakların kıvrım ve kenarlarıyla etkileşime giren çizgi alanlarına dönüştürür. Üst üste konmuş kâğıtlar, masa izleyicinin önünde düzenlenmiş hâlde dururken bir anlığına askıda kalmış, devam eden bir entelektüel etkinliği düşündürür. Bunların karşısında şişe ve yuvarlak nesneler daha yoğun ve maddi biçimler sunar. Kitapların düz yüzeyleriyle kaptaki kümelenmiş hacimler arasındaki karşıtlık; düşünce, gündelik kullanım ve fiziksel varlık arasındaki gerilimi güçlendirir.
Kompozisyon, baskın bir yanılsamalı derinlik yaratmadan, cepheden kurulmuştur. İki kitap, sol üstten alt merkeze doğru uzanan bir diyagonal oluşturur; en görünür sayfa da burada başlıca odak noktasına dönüşür. Yapraklar bu hareketi sağa doğru genişletirken kap ve şişe üst bölgeyi dengeler. Dikdörtgen ve açılı düzlemler masayı, kâğıtları ve nesneleri parçalara ayırır; böylece her unsur hem kendi kimliğini korur hem de daha büyük bir geometrik yapının parçası olur. Tuğla kırmızısı arka plan krem, fildişi ve gri tonlarını belirginleştirir; kahverengi ve siyah tonları masaya ağırlık kazandırırken yeşilimsi mavi, renk düzeninin tekdüzeleşmesini önleyen soğuk bir karşıtlık oluşturur.
Juan Gris’le olan bağlantı, tanınabilir nesneler ile geometrik kurgu arasındaki bu sentezde özellikle belirgindir. Kübizmin merkezi figürlerinden biri olan Gris, kesin düzlemler, dengeli renk ilişkileri ve betimlemeyi görsel mimariye dönüştüren bir düzenlemeyle biçimlenen natürmortlar geliştirmiştir. Juan Gris’in Açık Kitap’ında, sahnenin mimarisi, okumayı aynı zamanda sahnenin içinde gezinmek hâline getirir: alt sayfadan üstteki kitaba, yapraklardan kaba, yuvarlak biçimlerden masanın koyu kenarlarına. Kitap motifinin artık yalnızca betimlenen bir nesne olmaktan çıkıp çizgileri, renkleri ve düzlemleri birbirine bağlayan eksene nasıl dönüştüğüne; okuma fikrini resmin yapısının kendisiyle nasıl birleştirdiğine dikkat etmek gerekir.
Yağlı boya tablo reprodüksiyonlarımızla ilgili sorularınız mı var? Sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atın.