Beschrijving
‘De Astronoom’ is een olieverfschilderij dat rond 1668 werd gemaakt door de Nederlandse kunstenaar Johannes Vermeer. Op het schilderij is een man met lang haar te zien die zittend een hemelglobe voor zich bestudeert. Naast de globe staat een astrolabium, een instrument om astronomische metingen uit te voeren. Voor de astronoom ligt een open boek over astronomie op tafel.
Sommige kunstexperts hebben geopperd dat de man op het schilderij Antonie van Leeuwenhoek zou kunnen zijn, een vriend en tijdgenoot van Vermeer en een van de eerste microscopisten in de geschiedenis van de wetenschap. Deze theorie is gebaseerd op de gelijkenis tussen de gelaatstrekken van de man op het schilderij en die van de wetenschapper.
Opmerkelijk is dat ‘De Astronoom’ en een ander schilderij van Vermeer, ‘De Geograaf’, jarenlang zoek waren en pas in 1881 bij een Parijse veiling werden ontdekt. Men denkt dat beide werken in opdracht zijn gemaakt van Vermeers mecenas Antonie van Leeuwenhoek en dat ze verschillende generaties lang in het bezit van diens familie bleven voordat ze werden verkocht.
Een ander opmerkelijk detail van ‘De Astronoom’ is dat sommige elementen op het schilderij erop lijken te wijzen dat Vermeer mogelijk lenzen en camera obscura’s heeft gebruikt bij het maken ervan. Zo zijn het perspectief en de belichting zeer nauwkeurig en levensecht, en zijn sommige voorwerpen op het schilderij zo scherp en gedetailleerd dat het moeilijk zou zijn dit zonder deze instrumenten te bereiken.
De theorie dat Vermeer camera obscura’s en lenzen gebruikte om zijn schilderijen te maken, is al lange tijd onderwerp van discussie onder kunstexperts, van wie sommigen sceptisch zijn. Anderen voeren echter aan dat deze techniek voor Vermeer een nuttig hulpmiddel kan zijn geweest, omdat hij daarmee een hoge mate van realisme in zijn werken had kunnen bereiken en licht en kleur nauwkeuriger had kunnen vastleggen.
Tegenwoordig is De astronoom een van Vermeers beroemdste en meest gewaardeerde werken en bevindt het zich in het Louvre in Parijs.
De Astronoom staat op nr. 39 in de lijst van beroemde schilderijen